گردشگری آذربایجان شرقی – گردشگری تبریز – ارگ علیشاه تبریز – ارگ تاریخی علیشاه – ارگ تبریز – بناهای تاریخی تبریز – ارگ تبریز

 

یکی از جاذبه های تاریخی تبریز و از جمله مکانهای گردشگری تاریخی و جاهای دیدنی شهر تبریز در استان آذربایجان شرقی ارگ علیشاه می باشد. ارگ تبریز یکی از بلندترین دیوارهای تاریخی کشور و نماد شهر تبریز است.

 

آدرس ارگ علیشاه تبریز :

ارگ تاریخی علیشاه در مرکز شهر تبریز، در ضلع جنوبی تقاطع خیابان امام خمینی و فردوسی قرار دارد و امروزه فضای پیرامون آن برای برگزاری نماز جمعه مورد استفاده قرار می‌گیرد و مصلای بزرگ تبریز در این مکان احداث شده‌ است.

 

تاریخچه ارگ علیشاه تبریز :

این بنای تاریخی که بازماندهٔ مسجد معروف علی‌شاه، وزیر محمد خدابنده و ابوسعید بهادرخان است در بین سال‌های ۷۲۴-۷۱۶ هجری قمری ساخته شد. این مجموعه تاریخی در برگیرنده مدرسه، مسجد و خانقاه است که در زمان تاج‌الدین علیشاه جیلانی از امرای گورکانیان در قرن هشتم هجری ساخته شده است.
این اثر تاریخی تبریز و مجموعه آن در زمان ساخت، شاخص‌ترین بنای شهر تبریز بوده که به نوشته جهانگردان تاریخی، تنها بنای این شهر بوده که از دور دست دیده می‌شده است.
حمدالله مستوفی ایوان آن را بزرگ‌تر از از ایوان مداین دانسته و از سنگ‌های مرمر آن به نیکی یاد کرده‌ است. یکی از تجار ونیزی که در سال ۸۸۶ هجری از این مسجد دیدن کرده آن را به‌حدی زیبا یافته که گفته زبان از تعریف آن عاجز است.
در محوطه ارگ علیشاه تبریز، آثار تاریخی ارزشمندی همچون مدرسهٔ نجات که به‌عنوان یکی از نخستین مدارس ایران به‌شمار می‌رفت و نیز سالن تئاتر شیر و خورشید قرار داشت که پس از شروع برنامهٔ تخریب و تبدیل ارگ تبریز به مصلای بزرگ تبریز از سال ۱۳۶۰ ویران شده است. ارگ تبریز و محوطهٔ باستانی آن در ۱۵ دی ۱۳۱۰ خورشیدی به شمارهٔ ۱۷۰ در فهرست آثار ملی ایران به‌ ثبت رسیده‌ است.

 

معماری ارگ علیشاه تبریز – پلان ارگ علیشاه تبریز :

سبک معماری این بنا به شیوه آذری و معمار آن استاد فلکی تبریزی ذکر شده ‌است. گفته می‌شود در قسمت جنوبی دارای طاقی بزرگ بوده که به‌علت عجله در ساختن و عدم رعایت اصول معماری در همان ابتدا فرو ریخته ‌است. ابن بطوطه جهانگرد مراکشی در بازدید از این بنا نوشته که صحن آن با سنگ‌های مرمر فرش گردیده و دیوارها نیز با کاشی‌های بسیار زیبا پوشانده شده ‌بود و جوی آبی در وسط آن جاری بوده‌ است. این بنای تاریخی که نمونه‌ای از معماری ایلخانی و مجموعه‌ای زیبا از هنر گچ‌بری، کاشی‌کاری و هنرهای تزیینی سنگی بود، به‌مرور زمان و خصوصاً در دورهٔ قاجار روبه‌ ویرانی نهاد و تبدیل به انبار غله و پادگان نظامی گردید و در انقلاب مشروطیت صدمات فراوانی را به‌خود دید./n