خراسان جنوبی – گردشگری بیرجند – باغ وعمارت اکبریه – موزه مردم شناسی و باستان شناسی

 

عمارت و باغ اکبریه با وسعت ۴۵ هزار متر مربع در تقاطع بلوار معلم و خیابان خیام، در روستای اکبریه بیرجند واقع شده است. این بنا در دوره قاجاریه و توسط شوکت الملک در دو طبقه ساخته شده‌است. باغ اکبریه با گسترش شهری بیرجند اکنون در داخل شهر قرار دارد. این بنا شامل تالار آیینه، گنبد کلاه فرنگی، تزئینات مقرنس لانه زنبوری و رسمی بندیست که صرفاً جهت پذیرایی از نمایندگان سیاسی داخلی و خارجی مورد استفاده قرار می گرفته‌ است.

 

معماری باغ و عمارت اکبری :

 

فرم معماری باغ اکبریه ترکی با الهامی از معماری روسی است که تلفیق آن با معماری اسلامی، سبک معماری نوینی را نشان می‌دهد. این مجموعه شامل چند عمارت است که قدیمی ‎ترین آن مربوط به عمارت حشمت الملک می باشد که در منتهی‌الیه شرقی قرار داشته و شامل دو طبقه ‌است. طبقه همکف دارای دو دالان و راهرو نسبتاً طویل است و ارتباط میان سه بخش مهم مجموعه، یعنی باغ اصلی، باغ جنوبی و اصطبل را برقرار می‎کند. عمارت مرکزی با عملکرد تشریفات و پذیرایی از مهمانان که تقریباً به عنوان هستهٔ مرکزی باغ به حساب می‎ آید از تزیینات و چشم‎انداز بسیار عالی برخوردار است. وجود درختان بلند قامت کاج در دو طرف خیابان و نیز خیابانهای منتهی به خیابان اصلی عمارت مرکزی بر زیبایی و طراوات باغ و نمای آن افزوده‌ است.

 

ثبت باغ و عمارت اکبریه در میراث جهانی یونسکو :

 

باغ و عمارت اکبریه در نشست سی و پنجم یونسکو در سال ۲۰۱۱ میلادی به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. دلایل ثبت در یونسکو این بوده که باغ در زمین شیبدار ایجاد گشته است، خطوط راست در طراحی باغ استفاده گردیده است، عمارت در بلندترین قسمت باغ احداث گردیده است، یک جوی دائم اصلی و چند جوی فرعی ایجاد گشته است، به گونه ای که صدای آن به گوش میرسد و رابطه نزدیکی با طبیعت ایجاد کرده است و حد فاصلی بین عمارت و باغ وجود ندارد و همچنین استفاده از درخت‌های زیاد و سایه‌ دار و اختصاص بیشترین قسمت باغ به کاشت درختان میوه و گیاهان دارویی و زینتی از دیگر عوامل میباشد.

 

کاربری کنونی باغ و عمارت اکبریه :

 

هم اکنون بخش‌های مختلف باغ و عمارت اکبریه مورد استفاده اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری خراسان جنوبی است. بخش احداث شده در اوایل دوره قاجار، به عنوان کتابخانه فعال است. از بخش مرکزی که در دوره قاجار احداث شده به عنوان موزه باستان‌ شناسی و مردم‌ شناسی استفاده می شود. بخش ساخته شده در دوره پهلوی کاربری اداری دارد و بالاخره دیگر بخش‌ها به سفره خانه و چایخانه سنتی اختصاص یافته ‌است./n