تالاب قوری گل بستان آباد – تالاب خشک تبریز

قوری‌گل یا تالاب خشک در ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر تبریز و در ۱۸ کیلومتری شمال غرب شهر بستان‌آباد درمجاورت روستای امناب یا ایمناب در میان کوهها و ارتفاعات شرقی گردنه شبلی در یک گودی واقع شده است . قوری گل به نامهای استخر خشک، تالاب خشک، دوری گول و قویل گول نیز شناخته میشود. قوری گل به معنای استخر خشک، دوری گول به معنای استخر آب زلال و قویل گول به معنای استخر و گودال ژرف و عمیق می باشد.
درازا و پهنای قوری گل، ۴ کیلومتر و مساحت آن ۱۶ کیلومتر مربع است. عمق این دریاچه، که در تمام سال آب دارد، در عمیق ترین نقطه به ۱۳ متر می رسد. آب این دریاچه شیرین و در صورت تصفیه قابل شرب می باشد. در حال حاضر این آب برای آبیاری کشتزارهای روستاهای پیرامون دریاچه یعنی روستاهای ارشتناب، رامناب و یوسف آباد، به مصرف می رسد.

ویژگی منحصر بفرد تالاب قوری گل :

یکی از ویژگی های کم نظیر این تالاب در مقایسه با سایر دریاچه های منطقه ، آب شیرین بودن آن می باشد. با توجه به اهمیت زیست محیطی دریاچه قوریگل، این تالاب جزء تالابهای بین‌المللی ثبت شده در کنوانسیون رامسر می‌باشد. همچنین این تالاب به خاطر پذیرا بودن فصلی، شماری از پرندگان حمایت شده مهاجر، حائز اهمیت ملی و بین‌المللی است.
در سال ۱۳۵۴ خورشیدی به عنوان تالاب بین‌المللی در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده و از سال ۱۳۷۳ خورشیدی جزء مناطق شکار ممنوع مدیریت می‌شود. اهمیت تالاب بین المللی قوری گل از منظر گردشگری طبیعت به اندازه ای واضح است که دراوایل سال۱۳۸۴طرح اولیه تعیین مناطق گردشگری آن تدوین شد.

جاذبه های گردشگری تالاب قوری گل تبریز :

تالاب قوری گل از دیدگاه جهانگردی و سیاحتی از جاذبه‌های مهم استان آذربایجان شرقی است و به علت داشتن شرایطی چون وجود چشم انداز مناسب، تنوع پرندگان آبزی و گونه های جانوری و دسترسی به مراکز شهری از قابلیتهای ویژه‌ای برخوردار بوده و به علت قرار گیری در جاده ترانزیتی تهران تبریز مسافران زیادی را پذیرا می‌باشد. همچنین از کمپ گردشگری مجاور تالاب گوری گل برای برگزاری اردوهای تابستانی دانش آموزان استفاده می شود.

گونه های جانوری قوری گل تبریز :

از حیات وحش این منطقه می‌توان به پستاندارانی چون جربیل ایرانی، موش کشتزار ، موش مغان ، گرگ ، روباه و سمور سنگی اشاره نمود . حدود ۹۲ گونه پرنده نیز در این تالاب شناسایی شده که می‌توان به اردک سرسفید ، اردک مرمری و اردک بلوطی اشاره نمود.
از خزندگان تالاب می‌توان به مارمولکهای تالاب قوریگل، مارها ، گرزه مار ، مار پلنگی ، کور مار و مار چلیپر اشاره کرد.
دوزیستان تالاب شامل قورباغه bufo viridis ، قورباغهhyla savignyi ، قورباغه rana ridibunda و قورباغه rana camerani می باشند. در خانواده آبزیان نیز ماهی تالاب و ماهی کپور معمولی قرار می گیرند.
در دهه‌های قبل این مناطق محل عبور و زیستگاه قوچ و میشهای ارمنی بوده که با قوچ و میشهای منطقه سهند در ارتباط بودند، ولی متاسفانه به علت توسعه شهری و ایجاد صنایع در مسیر، این ارتباط قطع شده ‌است.

گونه های گیاهی قوری گل تبریز :

بیش از ۲۸۰ گونه گیاهی در منطقه تشخیص داده شده‌است که شامل گونه‌های گیاهی حوزه آبریز از جمله بومادران ، شنگ، گل گندم، آلبالوی وحشی، زنبق کوهی، شیرین بیان و نسترن بوده و گیاهان آبزی تالاب شامل نی، لوئی و عدسک آبی می باشند. گیاهان غوطه ور در آب نیز شامل بارهنگ آبی، آلاله آبزی، قوشاب شانه‌ای، انواع جلبک و فیتو پلانکتون می‌باشند.

کارکردهای تالاب ها در حیات بشری :

براساس مطالعات علمی انجام شده درسطح جهان، نزدیک به ۲۰فایده وکارکرد مثبت برای تالاب ها درتداوم حیات بشری، شناسایی شده است. تغذیه وتخلیه آب های زیرزمینی، حفاظت دربرابرنیروهای طبیعی، حفظ خط ساحلی وکنترل فرسایش و بهره برداری تجاری از جمله این فواید هستند. علاوه براین تالاب ها درتنظیم جریان آب وکنترل سیلاب، جلوگیری ازنفوذ آب شور به سفره های آب زیرزمینی، پاکسازی مواد سمی، به عنوان بادشکن عمل کردن، جذب و کاهش کربن وحفظ تنوع زیستی، نقشی حیاتی دارند.