تکیه معاون الملک کرمانشاه

تکیه معاون‌الملک مربوط به دوره قاجار است و در محله آبشوران قدیم خیابان حداد عادل کرمانشاه واقع شده است که کاشی های منحصر به فردش آن را از دیگر تکایا متمایز می کند. کاشی‌های آن مجموعه ایست با مفاهیم تاریخی، فرهنگی و حاوی اطلاعات گوناگون با پیوستگی شگفت‌انگیز٫ کاشی‌های زیبا و موضوع‌های متنوع نقش‌شده روی آنها از بدعت‌های کاشی‌کاری در اماکن مذهبی به‌شمار می‌روند.
تکیه معاون الملک در سال ‪ ۱۲۸۰خورشیدی توسط حسن معینی ملقب به معاون الملک بناشده است. در آن زمان تکیه به منظور برگزاری مراسم مذهبی و رفع اختلافات قومی و عشایری به کار می‌رفت.‬
‬در گرماگرم مبارزات مشروطه خواهی گروهی از مشروطه خواهان به علت آنکه تکیه معاون الملک محل اجتماع مخالفان مشروطه شده بود با استفاده از توپ‌های سنگین این بنای نفیس را به آتش کشیدند. با فروکش کردن آتش هرج و مرج، حسن خان معاون‌الملک در سال ‪ ۱۳۰۷‬خورشیدی به بازسازی مجدد این بنای باشکوه پرداخت.‬
تکیه‌ ۲ حیاط‌ و یک‌ عمارت‌ در میان‌ دارد و دیوارهای‌ حسینیه‌ به‌ طورکلی‌ از کاشی‌های‌ گوناگون‌ با رنگ‌های‌ متنوع‌ و زیبا پوشیده‌ شده‌ است‌. صورت‌ رجال‌ و بزرگان‌ دوره‌ قاجار به‌ویژه‌ بزرگان‌ مذهبی‌ و عشایر کرمانشاه‌ را با قلمی‌ ظریف‌ و رنگ‌های‌ جذاب‌ بر کاشی‌ها نقش‌ کرده‌اند. موضوع‌بعضی‌ از کاشی‌ کاری‌ها به‌ روایات‌، قصه‌ها و داستان‌های‌ تاریخی‌ و اساطیری‌، اخبار دینی‌ و مذهبی‌ مانند بارگاه‌ حضرت‌ سلیمان‌، وقایع‌ صحرای‌ کربلا و عاشورا و رستم‌ و سهراب‌ مربوط‌ است.
تکیه‌ حسینیه‌ معاون‌ الملک‌ مشتمل‌ بر سه‌ بنای‌ حسینیه، زنیبیه و عباسیه است‌.

حسینیه :

مجموعه بنا در حدود شش متر از سطح خیابان پایین تر است به طوری که برای ورود به حسینیه باید از ‪ ۱۷‬پله بزرگ عبور کرد. در کنار پله‌های ورودی، سقاخانه کوچکی وجود دارد که به وسیله کاشیهایی تزیین شده است.‬
حسینیه صحن کوچکی است که در اطراف آن حجره‌های دوطبقه و طاق نماهای متعددی قرار گرفته است که سراسر دیوارهای آن با کاشیهای زیبا آراسته شده است. داخل طاق نماهای این بخش به وسیله تابلوهای کاشی کاری شده پوشیده شده که صحنه‌هایی از عزاداری شامل سینه زنی، قمه زنی و تصاویری از خلفا و سلاطین ایران و بارگاه سلیمان را نشان می‌دهد.

زینبیه :

بخش میانی یا زینبیه به صورت صحن مسقفی است که اطراف آن به وسیله حجره‌های متعددی احاطه شده است. غرفه‌های طبقه بالایی محل استقرار زنان شرکت کننده در مراسم سوگواری بوده است. سقف بنابه صورت گنبدی روپوش است که گنبد زیرین به صورت عرق چین و نمای گنبد فوقانی فلزی است. تمام دیوارها و حجره‌های اطراف با کاشی‌های زیبا شامل ‪ ۱۸‬تابلو از صحنه‌های کربلا تزیین شده است. در قسمت بالای دیواره گنبد هشت تابلوی کاشی کاری شده قرار دارد.‬
همچنین در حاشیه پایین آن اشکال متعددی از سلاطین اساطیری و تاریخی و مرثیه‌های متعددی از محتشم کاشانی با خط میرزا حسن خان خطاط کرمانشاهی به چشم می‌خورد. قبر معاون الملک بانی تکیه که در سال ‪ ۱۳۲۷‬هجری شمسی در گذشته در این بخش قرار دارد.‬

عباسیه :

بنای عباسیه به صورت صحن وسیعی است که در قسمت شرقی آن بنای دوطبقه‌ای ساخته شده و در قسمت جنوبی آن ایوانی با دو ستون آجری برپا شده است. دیوارهای عباسیه نیز با کاشی هفت رنگ تزیین شده که بر روی آنها صحنه‌هایی از ورود یوسف به کنعان و بارگاه علی و پسرش حسین دیده می‌شود. در این صحن تصاویری نیز از شخصیت‌های مذهبی و سیاسی و مهره‌هایی از رجال دوره قاجار بر روی کاشی هانقش بسته است.

موزه مردم شناسی کرمانشاه – موزه پوشاک و زیورآلات کرمانشاه :

در قسمت عباسیه دو موزه فرهنگی با نام‌های موزه موزه مردم‌شناسی کرمانشاه و موزه پوشاک و زیور آلات استان کرمانشاه وجود دارد.
تکیه‌ی معاون‌الملک به‌عنوان یک مجموعه در کنار خود حمام، خانه و آسیاب نیز داشته است که با تخریب‌هایی مواجه شده‌اند. خانه‌ای که در کنار تکیه واقع شده بود، سال ۱۳۷۲ توسط پسر معاون‌الملک به سازمان میراث فرهنگی هدیه شد که مدتی بعد، بخش‌هایی از آن تخریب و به فضای سبز تبدیل شد. در بخشی از مجموعه، انباری برای کاشی‌های اضافه‌ وجود داشت که معاون‌الملک کاشی‌ها را در آنجا قرار داد.
این اثر در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۹۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

توضیحات تکمیلی :

تکیه معاون الملک دارای سه در ورودی است که در غربی به خیابان حداد عادل، در شمالی به کوچه معاون الملک و در جنوبی به کوچه ایلخانی مشرف است.