حمام خان – گرمابه نور یزد

حمام خان معروف به گرمخانه نور حمامی است که توسط محمد تقی خان بافقی حاکم یزد به سال ۱۲۱۲هجری قمری درمیدان خان و بازارچه کاشیگری و در کنار مجموعه خان یزد بنا شده است. مجموعه خان یزد شامل مدرسه، بازار و حمام است.
حمام خان یا گرمخانه نور در زمینی به مساحت ۱۱۷۰ متر مربع و با زیر بنای ۹۰۰ متر مربع بنا گردیده که شامل بخشهای مختلفی از جمله گاوروتون، شاه نشین و خزینه می‌باشد. امروزه از این بنا به عنوان چایخانه و رستوران سنتی استفاده می‌گردد.
مجموعه حمام و بازار خان یکی از زیباترین آثار معماری در شهر تاریخی یزد میباشد که به دوره ناصرالدین شاه بر میگردد، در زمان پادشاهان ،بعضی اماکن عمومی و بعضی مکانها اختصاص بزرگان و خوانین در نظر گرفته میشده که عوام حق استفاده از آن را نداشته اند ،حمام خان نیز یکی از اماکنی بوده که مختص خوانین بوده ،در سال ۱۱۷۰ هجری شمسی ساخته شده وبه خاطر استفاده همان بزرگان آن دوره به حمام خان معروف گشته ، در سال ۱۲۰۰ هجری شمسی مورد ساخت و ساز مجدد و قسمت شاه نشین آن هم مورد تزیینات و گچبری قرار گرفته است .

معماری حمام خان یزد :

حمام خان یزد دارای سه مسیر دسترسی است که آن را به میدان خان ، بازارچه کاشیگری و بافت مسکونی مجاور مرتبط می سازد. بنای حمام مشتمل بر ورودی ها ، سربینه ، گرمخانه و فضاهای مرتبط با آنها و همچنین استخری در کنار گرمخانه می باشد. فضای سربینه از نظر مساحت و تزیینات از سایر فضاها مشخص تر بوده و در اطراف آن سکوهای نشیمن و رخت کن و جای نهادن کفش تعبیه شده است. این فضا با پوشش طاق و گنبد مسقف شده و روشنایی آن از طریق نورگیر زیبای تعبیه شده در گنبد تامین می شود.
سطوح داخلی سربینه در اصل با نقاشی هایی مزین بوده که امروزه تنها بخشی از آن تزیینات برجای مانده است. حمام خان یزد در دوره اخیر تعمیر و بازسازی شده و با تغییر کاربری به چاپخانه سنتی تبدیل یافته و جدیداً نیز به ثبت تاریخی رسیده است.

بازار خان یزد :

در محدوده ی حمام خان ، بازار خان قرار گرفته که آن نیز در همین سال احداث گردیده و یکی از طولانی ترین بازارهای این مجموعه میباشد که با استفاده از خشت و آجر و گچ وبا طول ۲۵۸ متر و تعداد ۱۵۳ مغازه شمالی و جنوبی مورد استفاده و بازدید اهالی و علاقمندان میباشد.

توضیحات تکمیلی :

این مکان به خاطر قرار گرفتن در مجموعه های توریستی از امکانات کافی برای بازدید کنندگان برخور دار است.
حمام خان یزد در حال حاضر به رستوران و چایخانه سنتی تغییر کاربری داده است و این امکان را به گردشگران می دهد که در حین بازدید از این بنای تاریخی از شیرینی ها و غذاهای لذیذ یزدی بهره برند.