عمارت وکیل الملک سنندج

از جمله بناهای دیدنی و قدیمی شهر سنندج عمارتی معروف به عمارت وکیل است. قدمت عمارت تاریخی وکیل‌الملک که در محله قطارچیان، خیابان کشاورز سنندج واقع شده به دوره‌ های افشاریه، زندیه و قاجاریه بر می‌گردد.
عمارت وکیل از سمت جنوب به خیابان وکیل (کشاورز)، از سمت شمال به بازار وکیل، از سمت شرق به اداره پست و پارک سپیدار و از قسمت غرب به کوچه وکیل منتهی می شود که در گذشته حیاط و اصطبل عمارت بوده است.
این عمارت، ملک موروثی و شخصی خانواده وکیل می‌باشد که همیشه در تاریخ کردستان در مسند قدرت بوده اند.
عمارت وکیل از سه قسمت عمارت وکیل‌الملک، عمارت وکیل‌السلطان و عمارت وکیل الممالک تشکیل شده است که کلکسیونی از تزئینات و معماری قدیمی و تاریخی در آن وجود دارد.
این عمارت دارای پلانی ساده بوده و مانند بناهای دوره اصفهانی است که شامل سه درب‌ها، پنج درب‌ها و دو درب‌ها و همچنین ایوان است. اصل ساخت عمارت وکیل را به دوره زندیه مرتبط می دانند که در دوره‌های بعدی تکمیل گردیده است.
مساحت کل عمارت درحدود ۸٫۱ هکتار بوده است که مشتمل بر سه بخش مسکونی و تشریفاتی به مساحت ۱۰۰۰ متر‌مربع است. علاوه بر این بناها، بازارچه‌ای نیز در کنار آنها به نام بازار وکیل وجود داشته که اکنون وجود خارجی ندارد.
فضاهای الحاقی شامل چندین حیاط و فضاهای مربوط به آن، بازارچه، حمام و … با کاربری‌های تشریفاتی، مسکونی، تجاری و بهداشتی است که در تمامی آن‌ها علاوه بر رعایت اصول معماری ایرانی، تزیینات زیبایی به کار رفته است. ستون‌های سنگی با تزیینات طنابی در جلوی ایوان‌های اصلی که رو به باغ دارند، قرار گرفته و روی آن‌ها سقف شیروانی با طرح کلاه فرنگی کار شده است. اروسی‌های پرکار و آجرکاری‌های زیبا در این عمارت، از ویژگی‌های بارز این مجموعه است که جلوه خاصی به این بنا داده است.
در مجموعه عمارت وکیل الملک و متصل به پارک سپیدار، حمام خصوصی بزرگی در داخل مجموعه، مورد استفاده خانواده قرار می‌گرفت. به نظر می رسد این حمام هم زمان با احداث مجموعه عمارت وکیل که به دوره زندیه باز می گردد، ساخته شده باشد.
استفاده از آهک بری در سطح وسیع بر دیوارها و در فضاهای گرم و سرد حمام به چشم می خورد و نقش‌های به کار رفته برای تزیین حمام شامل اشکال هندسی، گیاهی و حیوانی است که از نقش طاووس بیشتر استفاده شده است.
بخش اصلی عمارت وکیل در دوران زندیه ساخته شده و بخش های دیگر متعلق به دوره قاجار است. مجموعه دارای تزئیناتی چون آجرکاری‌های زیبا و اروسی های پرکار بوده و حیاط مرکزی دارای سقف شیروانی با طرح کلاه فرنگی است.