مجموعه تاریخی فرح آباد

بقایاى شهر قدیمى فرح آباد به وسعت ۳۰ تا ۴۰ هکتار در فاصله تقریبى ۲۴ کیلومترى شمال ساری و در فاصله دو کیلومترى ساحل دریاى مازندران قرار دارد. از مهم‌ ترین بقایاى این شهر، مسجد و مدرسه قسمت‌هایى از یک پل، دیوار باقى مانده از یک قصر و حمام متعلق به دوره صفوى را مى‌توان نام برد.
نام قدیم فرح‌آباد طاهان بود و چون شاه عباس آن نقطه را مناسب ایجاد شهر دید، دستور داد در آن جا دولت‌خانه و عمارات عالیه و نیز بازار و حمام و مسجد و کاروانسرا بسازند و خود آن خطّه را فرح‌آباد نامید.
این محل در زمان شاه عباس اول بندرى آباد و پررونق بود تا جایى که لقب دارالسرور و حتى دارالسلطنه را به آن اختصاص دادند. شاهان صفوی، بخصوص شاه عباس، علاقه خاصی به این محل داشته و همه ساله در تابستان مدتی در این شهر اقامت می کرد. این شهر در اواخر سلطنت شاه عباس دوم توسط روس‌ها به آتش کشیده شد و روس‌ها پس از کشتار همگانى و به آتش کشیدن کاخ جهان‌نما (قصر معروف شاه عباس بزرگ) از راه دریا گریختند.
بناهای مجموعه فرح آباد شامل کاخ، پل، مسجد، آب انبار، حمام، کاروانسرا، مدرسه، بازار و خیابانهای متعددی بوده است که در اطراف رود تجن ساخته بودند. متأسفانه این مجموعه ی زیبا در قرون اخیر در اثر عوامل طبیعی، جنگل کاری و توسعه کشاورزی تخریب شده است، ولی آنچه از بقایای آن مشاهده می شود دلالت بر شکوه و زیبایی آن در عهد صفوی دارد.
با توجه به وضعیت موجود مى‌توان گفت که شهرسازى این منطقه مانند دیگر طرح‌هاى شهرسازى دوره صفویه در شهرهاى اصفهان و قزوین بود و هسته اصلى مجموعه را میدان مستطیل شکلى تشکیل مى‌داد که از شمال به کاخ جهان‌نما منتهى مى‌شد.

مسجد و مدرسه فرح‌ آباد :

در میان همه آثارى که در مجموعه فرح‌آباد ذکر شد، تنها مسجد به دلیل پایگاه مردمى خود، بر جا مانده است. این مسجد در زمینى مستطیل شکل به ابعاد ۷۵٭۶۵متر قرار دارد و فرم آن چهار ایوانى است. ایوان اصلى مسجد با گنبد بزرگ آجرى در قسمت جنوبى که محراب نیز در آنجا واقع است، قرار دارد. در دو طرف ایوان دو شبستان عظیم قرار دارد و پیرامون حیاط را حجره‌هایى براى درس طلاب، در بر گرفته است. بناهاى ضلع شمال به رباط و کاروانسرا بیشتر شباهت دارد و احتمال مى‌رود که براى استراحت مسافران بوده است.

کاخ جهان‌ نمای فرح آباد :

کاخ جهان ‌نما با توجه به عظمت معمارى و تلفیق هنر شرق و غرب که به صورت نقاشى روى دیوارهاى آن به کار رفته، به این نام مشهور شده بود. بقایاى این کاخ در قسمت شمالى مجموعه تاریخى فرح‌آباد و در غرب رودخانه تجن قرار دارد. با توجه به برج و باروها، ساختمان دواشکوبه، زمین بازى چوگان و همچنین با توجه به روایت مورخان و جهانگردان دربارهٔ ویژگى‌هاى آن، مى‌توان گفت که مجموعه فرح‌آباد یکى از مهم‌ترین شهرهاى آباد زمان صفویه بوده است.

پل شاه عباسى فرح آباد :

پل آجرى نیمه ویران فرح‌آباد، به صورت شرقی-غربی، با ملات ساروج و آجر بر روى رودخانه تجن احداث شده بود. این پل داراى هفت چشمه بود که امروزه به جز چند چشمه طاق، قسمت اعظم آن آسیب فراوان دیده است.
این اثر در تاریخ ۱۶ اسفند ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

توضیحات تکمیلی :

در مسیر ساری به مجموعه تاریخی فرح آباد میتوانید از دریاچه تفریحی نیلوفر و تالاب حمید آباد دیدن نمایید.