مسجد جامع ساری

مسجد جامع ساری در قسمت غربی خیابان انقلاب، محله چناربن، داخل بازار نرگسیه ساری واقع شده است. آن طور که در تاریخ آمده این مسجد کهن ترین مسجد دیار علویان در سرزمین طبرستان است.
بنای اولیه مسجد جامع ساری به نوشته منابع تاریخی، در سال ۱۴۴ هجری قمری به دست ابوالخصیب، والی عرب طبرستان ساخته شده و به روایت دیگر توسط یحیی بن یحیی بنیاد نهاده شده و توسط مازیار بن قارن به اتمام رسیده است. بنای کنونی مسجد، فاقد آثار تاریخی بوده و شامل حیاطی چهارگوش، ایوان و شبستان هایی است که در دوره های متأخر تر شکل گرفته است.
در مورد مسجد جامع ساری اکثر مردم ساری معتقدند این مسجد روی بنای یک آتشکده مربوط به دوران ساسانیان ساخته شده. بسیاری از جهانگردان خارجی که در دوره های تاریخی مختلف به ساری سفر کرده بودند نیز تحت تاثیر قول عامه همین را نقل کرده که ظاهرا چندان درست نیست.

معماری مسجد جامع ساری :

مسجد جامع ساری جز معدود مساجد تک ایوانی ایران است و هم عصر مساجدی مثل فهرج یزد و تاریخانه دامغان می باشد. مسجد در دوره های مختلف به ویژه در زمان پهلوی اول و قاجار به کرات بازسازی و مرمت شده است. این مسجد سه محراب دارد. سردر ایوان با کاشی های معرق و کتیبه کوفی تزئین شده است. سقف ورودی شمالی دارای تزئینات رسمی بندی و بام بنا تماما سفالپوش است.
حیاط مسجد هسته مرکزی بناست. بنا دارای شبستان های وسیعی می باشد که شبستان جنوبی شبستان اصلی و دارای محراب و منبر چوبی مشبک است. شبستان شمالی و غربی مشتمل بر یک هشتی با سقف گنبدی شکل می باشد که عبور از آن امکان دسترسی به حیاط مسجد را فراهم می سازد. دو گلدسته آجری در قسمت بام ایوان جنوبی وجود دارد.
این اثر در تاریخ ۸ اسفند ۱۳۷۷ با شماره ثبت ۲۲۷۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.