موزه قاجار تبریز

موزه قاجار تبریز در در نزدیکی مقبره الشعرا قرار دارد. این موزه در خانه امیرنظام گروسی تبریز برپا شده است. آدرس دقیق این موزه خیابان ششگلان، جنب بیمارستان کودکان، پشت مدرسه شیخ عطار می باشد.

تاریخچه موزه قاجار تبریز :

شهر تبریز در دوره های مختلف تاریخ ایران دارای ارزش و اهمیت خاصی بوده که در دوره ایلخانان و قاجار این شکوه به اوج خود رسیده است. در ۱۲۱۸ ه.ق که عباس میرزا نایب السلطنه فتحعلیشاه گردید، این شهر رسماً ولیعهد نشین شد. در دوره جنگهای ایران و روس، تبریز مرکز ثقل و مقر فرماندهی بوده است.
در دوره قاجار عمارت‌های بسیار زیبایی در شهر تبریز احداث شده بود که خانه امیرنظام گروسی یکی از باارزش‌ترین بازمانده‌های این خانه‌های تاریخی و متعلق به دوره ناصرالدین شاه است. در خاطرات ناصرالدین شاه در سفر سوم وی به فرنگ این خانه توصیف فراوانی شده است.
منابع نشان می‌دهد که در دوره‌های بعد نیز والیان آذربایجان در این عمارت سکونت داشته ‌اند. در دوره پهلوی از این خانه به عنوان اداره دارایی و اداره فرهنگ استفاده می‌شده است. این خانه در سال ۱۳۷۰ خورشیدی توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری و پس از مرمت و بازسازی، در سال۱۳۸۵ به طور رسمی راه‌اندازی شده و اکنون با عنوان موزه قاجار مورد بازدید علاقمندان تاریخ ایران در دوره قاجار قرار می‌گیرد.

بخشهای مختلف موزه قاجار تبریز :

این موزه از معدود موزه‌های تخصصی و موضوعی در سطح کشور به شمار می‌رود. تالارهای طبقه اول موزه مشتمل بر تالار سکه، تالار بافته، تالار چینی، تالار آبگینه، تالار موسیقی، تالار خاتم و تالار فلزات می‌باشد و تالارهای طبقه دوم از تالارهای سنگ، اسلحه، رجال و فرامین و معماری و شهرسازی تشکیل شده است.
در تالار سکه می توان انواع و اقسام سکه های نقره و طلای عهد سلاطین قاجار را مشاهده کرد . تالار بافته شامل پارچه های بسیار نفیس و با ارزش دوره قاجاریه و لباسهای آن دوران است و میتوان چند جفت پاپوش چرمی کودکانه را در آنجا دید که زیبایی خاصی به موزه بخشیده است .
تالار چینی شامل ظروف سفالی و چینی زیبا و چشم نواز است که بعضی از آنها به سفارش رجال متشخص ساخته شده و اسم سفارش دهنده هم در وسط ظرف ضرب شده است .
پایه های قلیان دوره ناصری و عهد مظفری نیز از دیگر اشیای نفیس این تالار می باشد . تالار فلزات شامل ظروف زیبای فلزی بوده که در نوع خود منحصر به فرد هستند.
تالار موسیقی در برگیرنده یک عدد پیانوی بسیار قدیمی ، یک دستگاه رادیوی لامپی و سه دستگاه گرامافون همراه با صفحات بسیار نفس و گرانقیمت از اساتید موسیقی سنتی آذربایجان است.
مناجات ها و تصانیف زنده یاد ابوالحسن اقبال آذر و اساتید موسیقی سنتی ایران همچون کمانچه باقرخان و تار درویش خان انسان را به وجد می آورد. گذرنامه استاد اقبال آذر ، یک عدد سه تار بسیار قدیمی و یک عدد تار ایرانی که پوست روی آن از بین رفته است از دیگر اشیای جالب توجه این تالار به شمار می آید .
در طبقه دوم، تالار سنگ شامل انواع لوازم و مجسمه های سنگی ، تالار اسلحه شامل انواع اسلحه های سر پر و ته پر به همراه باروت دان های چرمی و تالار فرامین که در آن تعداد قابل توجهی از تندیس ها و فرامین و احکام صادره که ممهور به مهر مظفرالدین میرزا ( مظفرالدین شاه ) است در معرض نمایش هستند.

معماری موزه قاجار تبریز :

این عمارت در دو طبقه و با زیربنای ۱۵۰۰ مترمربع ساخته شده است. ساختمان مشتمل بر دو حیاط اندرونی و بیرونی است که باغچه‌ها و حوض‌ها، زیبایی آن را دوچندان می‌کند. ۱۶ ستون با سرستون‌های زیبا ایوان سراسری را نگه داشته‌اند. در طبقه بالا پنجره‌های مشبک اُرُسی با شیشه‌های رنگی، گچبری‌های نمای شمالی و جنوبی، آینه‌کاری‌ها و گچبری‌های تالارهای داخلی و جانبی به زیبایی مجموعه می‌افزایند. در زیرزمین حوضخانه‌ای وسیع وجود دارد که یکی از زیباترین قسمت‌های بنا است. ستون‌های استوار حوضخانه و آجرکاری سقف آن بسیار چشمگیر است.

درباره امیرنظام گروسی :

امیرنظام گروسی از امرای بزرگ دوره قاجاریه بوده و همواره مناصب مهم حکومتی داشته است. وی در زمانی که سفیر ایران در فرانسه بود، دستگاه ضرب سکه را به ایران آورد. امیرنظام در زمان ناصرالدین شاه پیشکار آذربایجان شد و در جریان نهضت تنباکو نقش مثبتی را ایفا نمود. وی در سال‌های پایانی عمر به ماهان استان کرمان تبعید شد و در همان جا درگذشت.

توضیحات تکمیلی :

ساعات بازدید موزه قاجار از ۸ الی ۲۰ می باشد.
در ایام سوگواری رسمی موزه قاجار تبریز تعطیل می باشد.
تلفن: ۵۲۳۶۵۶۸-۰۴۱۱ فاکس : ۵۲۵۶۷۹۷ – ۰۴۱۱
چندین دستگاه چندرسانه ای ( مالتی مدیا ) نصب شده در اتاقهای موزه قاجار تبریز اطلاعات قابل قبول و جامعی را در رابطه با هتلها و مهمانسراها ، راههای مواصلاتی، ابنیه های باستانی و غیره از سطح استان آذربایجان شرقی را به اطلاع بازدید کنندگان می رساند که جای تشکر و قدردانی از مسیولین این موزه دارد.
مقبره الشعرا تبریز نیز در نزدیکی موزه قاجار واقع شده است، علاقمندان به نقاط گردشگری و اماکن دیدنی تبریز میتوانند همزمان از این مقبره نیز دیدن نمایند.