کاروانسرای معین التجار اهواز

کاروانسرای معین التجار کنارپل سفید و در بافت قدیمی اهواز قرار گرفته است. در دوره قاجار که کار کشتیرانی تجاری در رودکارون از خرمشهر به اهواز و بالعکس رونق یافته بود شخصی به نام معین التجار که یک بازرگان سر شناس بوشهری بود این کاروانسرا و ساباط را با همکاری شخصی به نام محمد حسن خان سعدوالدوله بنا نمود. ناصرالدین شاه قاجار در سال ۱۳۰۶ هجری قمری به منظور پیشرفت کار بازرگانی کارون جنوبی را که از اهواز تا به دریا راه داشت برای کشتی رانی بیگانگان آزاد ساخت.
برادران لینچ که بازرگانانی انگلیسی بودند جزو نخستین کسانی هستند که کشتی های تجاری خویش را در قسمت جنوبی کارون به کار انداختند و در این منطقه که دهکده ای بیش نبود و قومی از اعراب به نام کعبیان در آن می زیستند مکان هایی برای اسکان کارکنان و غلامان خود ساختند.
با ورود کشتی های برادران لینچ به کارون، بازار تجارت و داد و ستد خارجی آنقدر رونق گرفت که شخصی به نام حاج معین التجار بازار و کاروانسرایی در این منطقه بنا ساخت و برای حمل کالای کشتی در سوی کمره سنگی بندر ناصری خط آهن نصب کرد و یک واگن بر روی آن به راه انداخت.
اسب واگن حاج معین التجار هر روز بوریا،گلیم و هزاران مصنوعات دستی و محصولات غذایی را از کاروانسراهای بازار کشتی های انگلیسی در آنسوی کمرگاه سنگی به ارمغان می برد و هزاران تحفه وارداتی را برای بندر ناصری حمل میکرد.
اما قدم های اسب واگن حاج معین التجار انقدر سریع نبود که همپای گسترش تجارت بندر ناصری باشد. برادران لینچ نیز همچون حاج معین التجار به این فکر افتادند که واگنی برای جابجایی کالای خود به شهر های دیگر ایران فراهم کنند.
واگنی با قدرت ۲۴هزار اسب بخار به کار گرفته شد و چنین شد که برادران لینچ در سال ۱۳۱۴هجری قمری به همراه حاج علیقلی خان سردار اسعد در کناره سنگی بندر ناصری که محل پهلو گرفتن کشتی ها و لنج ها بود پلی از آهن بر روی کارون بستند تا تجارت کالاهاشان را رونق بخشد.

معماری بنای معین التجار :

سر در ورودی خانه از قسمت جنوبی میباشد که با توجه به شرایط اقلیمی خوزستان طراحی شده است، چون کمترین گرما از سمت جنوب است. اغلب خانه های مجلل دارای سردر یا درگاه بودند. معمولا دیوارهای آن کاهگلی بود، فقط سردر مجلل ساخته میشد، اجزای سردر متشکل از چهارچوب و قابهای رومی آن بوده است.
بین هشتی ورودی و اندرون خانه را میان در، و در تمام اتاقها رادر و نوع مشبک آن را درو پنجره می گفتند. برجستگی عمودی وسط در که از بیرون دیده می شود دماغه نام داشته است.
ورودی این خانه از قسمت جنوبی است که با هشتی اغاز می شود و گربه رویی بعد از هشتی وجود دارد. منظور از هشت چیزی است که از فضای داخلی خانه بیرون آمده و تنها جایی است که با بیرون خانه ارتباط دارد و مانع از دید افراد غریبه به داخل حریم مقدس خانواده میشده است.
این خانه به شکل درونگرا ساخته شده است که حیاط به صورت مرکزی می باشد. پوشش آن در تمامی خانه پوشش تخت میباشد که در ساخت پوششهای تخت سعی شده علاوه بر سبک نمودن پوشش از انتقال گرمای بیرون به داخل جلوگیری نمایند.
در آن زمان از مصالحی چون آجر، چوب و حصیر استفاده شده است، همراه با ملات گچ و ماسه آهک.
سه دری ها هم طوری ساخته می شدند که آفتاب به طور مستقیم نتواند به داخل آنها نفوذ کند. پنج دری به عنوان اتاق مهمان بوده است. در دوطرف پنج دری چیزی شبیه به بخاری بود ولی در داخل دیوار قرار داشت که برای ایجاد نور و تهویه بود.
خانه معین التجاردارای ایوان سرتاسری است که تمام دور حیاط را دربرگرفته است
و از تزئیناتی چون قوس های نیم بیضی،قوس های دوره قاجاریه،آجر چینی دوره قاجار و گوشه سازی بهره جسته اند.
در قوس و پوشش از معماری غرب الهام گرفته اند و در دست اندازها، سرستون آجری و رگچینی از معماری سنتی دزفولی.
شیوه آجر کاری در عهد قاجار بدین صورت بود که در نماهای آجری بندهای عمودی حذف می شد و آجر ها در عرض بهم می چسبیدند.